Dat klinkt als een statement dat wat ver afstaat van politiek en democratie. Maar toch denk ik dat het precies is waar we elkaar moeten vinden.
Spelen, niet om te vluchten, maar om elkaar te raken, waarden te testen, begrip te ervaren en spanning kwijt te kunnen. Spel is misschien wel onze beste training voor maatschappelijke veerkracht en verbinding.
Als atleet was het zo makkelijk om je te verliezen in een spel: binnen die belevingswereld geef je alles op voor dat ene doel. Zoals Sandra Meeuwsen mooi verwoordt in haar boek; voor topsporters is sport de belangrijkste bijzaak van het leven.
Toewijding aan een spel bracht mij de kans om te leren: lessen die ik nu dagelijks vertaal naar het leven buiten de regels en afspraken van de sportbubbel. Eén les die voor mij oneindig waardevol zal blijven: veerkracht. Telkens terugveren, zonder te verharden.
In sport houden we vast aan een set afgesproken regels om daarbinnen een nieuwe werkelijkheid te creëren: iets wat Yuval Noah Harari intersubjectieve realiteit noemt. Deze ‘instituten’: sport, religie, wetenschap, staten of zelfs geld, zijn nooit objectief; ze bestaan bij de gratie van het geloof erin door (grote) groepen mensen.
Goed zijn in het creëren, onderhouden en aanpassen van verhalen wordt door Harari één van de belangrijkste menselijke vaardigheden genoemd. Maar omdat deze intersubjectieve realiteit de werkelijkheid versimpelt, raken problemen die niet in het verhaal passen uit beeld. Het gevaar is dat het verhaal verhardt; meer bezig met het bewaken van orde of macht dan met ruimte voor de werkelijkheid.
Spel is niet oppervlakkig, spel is cultureel funderend. Dat is wat Johan Huizinga al in 1938 betoogt in Homo Ludens. Creativiteit en uitdaging zijn noodzakelijk voor innovatie en sociale binding. Waar spel ons leert terugveren, hebben we als spelers die vaardigheden nodig om het spel zelf ook veerkrachtig te houden.
Sport gaf mij de lessen om risico te nemen; om ja te zeggen, ook al weet je niet zeker of dat het juiste pad zal zijn. Om door te bijten, om vast te houden aan een doel, zonder zekerheid van de uitkomst. Om diepgaande banden aan te gaan met mensen die ik anders misschien niet eens aangesproken had.
Veerkracht en verbinding. Waarden die we misschien wel iets te makkelijk overboord gooien. Wat de verkiezingsuitslag binnenkort ook gaat zijn, er zullen veel mensen zich verliezers voelen. Ik denk dat we veerkracht nodig hebben: veerkrachtige mensen om te bouwen aan een veerkrachtig systeem.
Dus: blijf spelen. Niet om het spel, maar om een wereld die spelen mogelijk maakt. Sportploeg voor de Eeuw laat zien dat spel kan dienen als middel voor collectieve verantwoordelijkheid: we hebben breedtesport nodig, om ook op lange termijn te kunnen blijven excelleren.